Astronomy - Astrophotography - Ηλιακό Σύστημα (Solar System)

Ηλιακό Σύστημα (Solar System)

Κωνσταντίνος Κ. Ράμμος (20/9/2009)

_________

______

Το ηλιακό μας σύστημα έχει ως κέντρο τον Ήλιο , ο οποίος αποτελεί το 99.86% όλης της μάζας του ηλιακού συστήματος. Γύρω από τον ήλιο κινούνται σε τροχιά οι πλανήτες, αστεροειδείς( που θεωρούνται κατάλοιπα από το σχηματισμό του Ηλιακού Συστήματος και ο πληθυσμός τους υπολογίζεται σε ορισμένα εκατομμύρια) και κομήτες. Σύμφωνα με την επικρατέστερη σήμερα θεωρία, το ηλιακό μας σύστημα γεννήθηκε πριν από 4,5 περίπου δισεκατομμύρια χρόνια από ένα νεφέλωμα αερίου και σκόνης. Τα βασικά συστατικά των αερίων ήταν το υδρογόνο και το ήλιο, ενώ τα βασικά συστατικά της σκόνης ήταν το πυρίτιο και ο άνθρακας.

______

Ο Ήλιος βρίσκεται κάπου στα 2/3 της απόστασης από το κέντρο του γαλαξία μας (Milky Way). Ο γαλαξίας μας έχει διάμετρο περίπου 90.000 έτη φωτός (Ένα έτος φωτός είναι η απόσταση που διανύει το φώς σε ένα έτος ταξιδεύοντας με τη σταθερή ταχύτητα των 299.792 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο ή αλλιώς με 7,2 AU την ώρα). Ο Ήλιος κινούμενος με ταχύτητα μιας AU ανά βδομάδα συμπληρώνει μια πλήρη περιφορά γύρω από το κέντρο του γαλαξία μας περίπου κάθε 220 εκατομμύρια χρόνια. Έτσι υπολογίζεται ότι ο ήλιος και το ηλιακό σύστημα πρέπει να έχουν κάνει λιγότερες από 25 περιφορές γύρω από το κέντρο του γαλαξία.

Το ηλιακό μας σύστημα χωρίζεται σε εσωτερικό και εξωτερικό και κατόπιν χωρίζεται σε περιοχές. Πιο αναλυτικά:

_______________________Εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα Σύστημα

Η περιοχή των εσωτερικών ή Γήϊνων πλανητών, που την απαρτίζουν οι πλανήτες Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης. Οι πλανήτες αυτοί είναι μικροί, πυκνοί και βραχώδεις.
Η «Κύρια Ζώνη Αστεροειδών». Η «Κύρια Ζώνη Αστεροειδών» βρίσκεται σε απόσταση περίπου 3 AU(αστρονομικές μονάδες) από τον Ήλιο και περιέχει μικρά σώματα που κινούνται σε τροχιά γύρω από αυτόν. Η σύσταση των αστεροειδών αυτών αποτελείται κυρίως από πυριτικούς βράχους και μέταλλα. Ο μεγαλύτερος και ο πρώτος αστεροειδής που ανακαλύφτηκε το 1801 από τον Τζιουζέπε Πιάτσι (Giuseppe Piazzi) είναι η Δήμητρα (Ceres), με διάμετρο περίπου χίλια χιλιόμετρα και σχήμα σχεδόν σφαιρικό.

______________

Η Δήμητρα σύμφωνα με το ψήφισμα 5Α της 26ης Συνόδου της IAU(Διεθνούς Αστρονομικής Ενώσεως (2006)), θεωρείται πλέον πλανήτης-νάνος. Σύμφωνα με το ψήφισμα αυτό οι σχεδόν σφαιρικοί αστεροειδείς ονομάζονται στο εξής και νάνοι πλανήτες.

Να σημειωθεί εδώ ότι η Δήμητρα αποτελεί εξαίρεση όσον αφορά στη σύστασή της, μιας και φαίνεται ότι περιέχει πάγο νερού .

Η «Κύρια Ζώνη Αστεροειδών» αποτελεί το σύνορο του εσωτερικού ηλιακού συστήματος με το εξωτερικό.

___________________________Εξωτερικό Ηλιακό Σύστημα

Η περιοχή με τους Εξωτερικούς Πλανήτες ή Γίγαντες Αερίων που την απαρτίζουν οι πλανήτες Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδών.
Η Ζώνη Kuiper (Κάιπερ) που είναι ένας δίσκος στο επίπεδο της κίνησης των πλανητών και σε απόσταση από 30 μέχρι 50 περίπου AU(αστρονομικές μονάδες) από τον Ήλιο. Η ύπαρξή της είχε προβλεφθεί από την δεκαετία του ‘50 (ζώνη Edgeworth-Kuiper).

Η ζώνη του Kuiper περιέχει μικρά σώματα, όπως είναι ο πλανήτης-νάνος Πλούτωνας, που αποτελεί διπλό σύστημα με το δορυφόρο του Χάροντα, και πυρήνες κομητών.

______

Οι αστεροειδείς της Ζώνης Κάιπερ βρίσκονται πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα, και για το λόγο αυτό είναι γνωστοί και με τη γενική ονομασία Υπερποσειδώνεια Αντικείμενα(Trans-Neptunian Objects, TNO).

Στις 11 Ιουνίου του 2008 η IAU (Διεθνής Αστρονομική Ένωση) ανακοίνωσε ότι τα σώματα που κινούνται και περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα (Υπερποσειδώνεια) και είναι πολύ μικρά για να χαρακτηριστούν πλανήτες, αλλά αρκετά μεγάλα ώστε η βαρύτητα να τους έχει δώσει σφαιρικό σχήμα, θα ονομάζονται «πλουτωνοειδείς» (plutoids), αλλά ότι οι δορυφόροι των πλουτωνοειδών πλανητών δεν αποτελούν πλουτωνοειδή αντικείμενα. (Επομένως ο Χάροντας δεν αποτελεί πλουτωνοειδές αντικείμενο). Έτσι, ο Πλούτωνας και η Έριδα (παλιότερη ονομασία Xena/Ζήνα) είναι οι δυο μοναδικοί πλουτωνοειδείς πλανήτες.

Πρέπει να σημειωθεί εδώ, ότι η Δήμητρα ονομάζεται απλώς «πλανήτης- νάνος», καθώς βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο και πολύ πριν τον Ποσειδώνα, στη «Κύρια Ζώνη Αστεροειδών» ανάμεσα στον Άρη και το Δία.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι κάποια αντικείμενα της ζώνης αυτής ονομάζονται Plutinos. Έτσι ονομάζονται τα μικρά σώματα που έχουν την ίδια τροχιά με τον Πλούτωνα, δηλαδή κάνουν 248,09 γήινα έτη για μια περιστροφή γύρω από τον Ήλιο.

Μερικές φορές η βαρύτητα των μεγάλων πλανητών έλκει ένα σώμα από τη ζώνη του Kuiper προς το εσωτερικό του ηλιακού συστήματος. Αυτά τα αντικείμενα λέγονται Κένταυροι και πρόσφατα διαπιστώθηκε ότι ο δορυφόρος του Κρόνου Φοίβη είναι, πιθανότατα, ένα τέτοιο σώμα.

Οι αστεροειδείς της Ζώνης Κάιπερ έχουν πολύ μεγαλύτερη συνολική μάζα, αλλά και οι μεγαλύτεροι από αυτούς έχουν πολύ μεγαλύτερη μάζα και διάμετρο από τους μεγαλύτερους αστεροειδείς της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών.

Η ζώνη Kuiper θα εξερευνηθεί για πρώτη φορά γύρω στο 2015, από τη διαστημοσυσκευή New Horizons της NASA που εκτοξεύτηκε τον Ιανουάριο του 2006. Αφού μελετήσει τον Πλούτωνα και το δορυφόρο του Χάροντα, θα προσεγγίσει ένα, ή περισσότερα, σώματα της ζώνης.

Το Νέφος του Oord (Oort Cloud) εικάζεται ότιαποτελείται από πυρήνες κομητών και βρίσκεται σε απόσταση από 50.000 – 100.000 AU από τον Ήλιο. Εξ’αιτίας της μεγάλης απόστασης το μόνο σώμα που έχει παρατηρηθεί είναι η Σέδνα (Sedna) και το 2006 SQ372 όπου και αυτά εικάζεται ότι ανήκουν στο Νέφος του Oort. Έτσι το Νέφος του Oort αποτελεί προς το παρόν μια θεωρητική κατασκευή.

Θεωρητικά το όριο του ηλιακού συστήματος είναι η περιοχή όπου η βαρυτική επίδραση του Ήλιου εξασθενεί αρκετά με αποτέλεσμα η βαρυτική επίδραση άλλων σωμάτων ή ακόμα και του γαλαξία μας, να είναι πιο ισχυρή απο αυτή του Ήλιου.Τα πραγματικά όρια όμως είναι εκεί που έχουμε ηλιόπαυση (Heliopause).Στην περιοχή εκείνη η επίδραση του ηλιακού ανέμου εξισορροπείται από την πίεση των αστρικών ανέμων άλλων γειτονικών άστρων. Εκει βρίσκεται και το όριο του ηλακού μας συστήματος.

____________________Το Ηλιακό Σύστημα Συνοπτικά

Η περιοχή των εσωτερικών ή Γήϊνων πλανητών, που την απαρτίζουν οι πλανήτες Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης.
Η «Κύρια Ζώνη Αστεροειδών». Εδώ βρίσκεται και η Δήμητρα (Ceres).
Η περιοχή με τους Εξωτερικούς Πλανήτες ή Γίγαντες Αερίων που την απαρτίζουν οι πλανήτες Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδών.
Η Ζώνη Kuiper (Κάιπερ). Η ζώνη του Kuiper περιέχει μικρά σώματα, όπως είναι ο πλανήτης-νάνος Πλούτωνας και πυρήνες κομητών.
Το Νέφος του Oord (Oort Cloud). Εικάζεται ότι αποτελείται από πυρήνες κομητών.