Στηρίξεις Τηλεσκοπίων (Telescope Mountings)
Κωνσταντίνος Κ. Ράμμος (13/07/2010)
________________
Στο εμπόριο υπάρχουν πολλές στηρίξεις για τηλεσκόπια σε διάφορες τιμές και τύπους. Η στήριξη είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο για κάποιον που θέλει να ασχοληθεί σοβαρά με την παρατηρησιακή αστρονομία ή την αστροφωτογράφιση. Αρκεί να σκεφτούμε οτι λόγω της μεγάλης μεγέθυνσης που έχουμε όταν παρατηρούμε μέσα από ένα τηλεσκόπιο το παραμικρό κούνημα ή τράνταγμα θα γινόταν τεράστιο. Έτσι αυτό που πρέπει να προσέχουμε κατά την αγορά τηλεσκοπίου είναι να διαθέτει βάση σταθερή και στιβαρή, έτσι ώστε να αποφεύγουμε τέτοια προβλήματα.
Σε κάθε περίπτωση, τη βάση μας για το τηλεσκόπιο μπορούμε να την αγοράσουμε ξεχωριστά όπως άλλωστε και τον οπτικό σωλήνα. Στο εμπόριο υπάρχει αρκετή ποικιλία όσον αφορά στον τύπο βάσης που θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε. Αυτό όμως που πρέπει πάντα να προσέχουμε είναι το βάρος που μπορεί να αντέξει η στήριξη που παίρνουμε.
Είναι η πιο απλή και γνωστή στήριξη που υπάρχει στο εμπόριο. Μοιάζει αρκετά με ένα απλό τρίποδο αλλά συνήθως η κατασκευή της είναι λίγο πιο στιβαρή. Μπορεί να κινηθεί σε δύο κατευθύνσεις: κατακόρυφα (altitude) πάνω-κάτω και οριζόντια (azimuth)δεξιά-αριστερά. Συνήθως, τα περισσότερα διοπτρικά αλλά και κάποια κατοπτρικά τηλεσκόπια συνοδεύονται από μια τέτοια βάση. Τις περισσότερες φορές αυτή η βάση δεν είναι τόσο σταθερή, όμως στο εμπόριο μπορεί να βρει κανείς αλταζιμουθιακές βάσεις πολύ καλής ποιότητας, κατασκευής και στιβαρότητας. Η αλταζιμουθιακή στήριξη είναι η πιο απλή στήριξη που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς, μιας και στήνεται πολύ εύκολα και γρήγορα.
________________________
Οι βάσεις αυτές συνοδεύουν συνήθως τα κατοπτρικά – Νευτώνια τηλεσκόπια. Είναι μια παραλλαγή των αλταζιμουθιακών βάσεων ενώ πλέον διατίθενται στο εμπόριο και με μηχανισμό αυτόματης παρακολούθησης και εντοπισμού διαφόρων αντικειμένων του ουρανού. Είναι πολύ σταθερές βάσεις που σε συνδυασμό με την όχι πολύ ακριβή τιμή τους αποτελούν μια άριστη επιλογή για κάποιον ο οποίος είναι στο ξεκίνημα της παρατηρησιακής αστρονομίας.
_________________________
Οι ισημερινές στηρίξεις ή Γερμανικές ισημερινές είναι αυτές στις οποίες ο ένας άξονας μπορεί να ευθυγραμμιστεί με τον άξονα περιστροφής της γης . Η πολική ευθυγράμμιση όπως λέγεται, μιας και ευθυγραμμίζεται με τον πολικό αστέρα στο βόρειο πόλο του ουρανού (στην προέκταση του άξονα περιστροφής της Γης), επιτρέπει στο τηλεσκόπιο να αντισταθμίζει την κίνηση της γης και να μπορεί να παρακολουθεί το στόχο στον ουρανό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτές οι στηρίξεις έχουν ενσωματωμένα μοτέρ, τα οποία οδηγούν το τηλεσκόπιο αντισταθμίζοντας την κίνηση της γης με αποτέλεσμα να μπορούμε να στοχεύσουμε ένα αντικείμενο και να το παρατηρούμε για πολύ ώρα, χωρίς να φεύγει από το κέντρο του τηλεσκοπίου μας.
Οι περισσότερες αυτοματοποιημένες ισημερινές στηρίξεις περιέχουν το λεγόμενο σύστημα Go-To. Το σύστημα αυτό δίνει την ευχέρεια στον χρήστη να επιλέξει μέσα από μια βάση δεδομένων ένα αντικείμενο και το τηλεσκόπιο να πάει αυτόματα και να το εντοπίσει. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η πολική ευθυγράμμιση, η οποία πρέπει να γίνει από τον χρήστη.
Σχεδόν όλες οι σοβαρές ισημερινές στηρίξεις διαθέτουν είσοδο για να προσαρμοστεί GPS. Η προσαρμογή του μας βοηθά να περάσουμε τα σωστά στοιχεία για το γεωγραφικό μήκος και πλάτος που βρισκόμαστε, έτσι ώστε να μπορέσει να δουλέψει καλύτερα το σύστημα Go-To. Τέλος διαθέτουν υποδοχή που προσαρμόζεται η πολική διόπτρα για να μπορούμε να ευθυγραμμίσουμε το τηλεσκόπιο με τον πολικό αστέρα (πολική ευθυγράμμιση).
___________________
________________________
Η πολική διόπτρα προσαρμόζεται στη βάση της ισημερινής στήριξης για να μπορούμε να την ευθυγραμμίσουμε με τον πολικό αστέρα.
Αν κοιτάξουμε μέσα από τη πολική διόπτρα βλέπουμε αυτό που δείχνει η παρακάτω εικόνα. Παρατηρούμε ότι ο πολικός αστέρας βρίσκεται στο κέντρο της πολικής διόπτρας. Κεντράροντας τον πολικό αστέρα της μικρής άρκτου στο κέντρο της πολικής διόπτρας στην ουσία έχουμε ευθυγραμμίσει τον έναν άξονα της στήριξής μας με το νοητό άξονα περιστροφής της γης στο βόρειο πόλο του ουρανού.
________________
_________________________Κοιτώντας μέσα από τη πολική διόπτρα.
__
Αυτές είναι οι βασικές στηρίξεις που υπάρχουν στο εμπόριο. Εκτός από αυτές όμως υπάρχουν και κάποιες οι οποίες συνοδεύουν τα τηλεσκόπια και οι οποίες είτε διαθέτουν σύστημα Go-To, είτε μόνο μοτέρ παρακολούθησης αντικειμένων.
Για παράδειγμα υπάρχουν οι αλταζιμουθιακές στηρίξεις αυτόματης παρακολούθησης, οι οποίες δεν διαθέτουν σύστημα Go-To. Το μόνο που χρειάζονται για να λειτουργήσουν είναι να εισάγουμε το γεωγραφικό πλάτος της περιοχής που είμαστε στρέφοντας το τηλεσκόπιο προς το Βορρά, για να μπορέσει να λειτουργήσει το σύστημα αυτόματης παρακολούθησης. Αυτή είναι μια εύκολη μέθοδος μιας και δε χρειάζεται ακριβής πολική ευθυγράμμιση.
Τέλος, υπάρχουν οι στηρίξεις που είναι πλήρες Go-To. Οι στηρίξεις αυτές που τις συναντάμε και με τη μορφή διχάλας, αλλά όχι μόνο, μπορούν να ευθυγραμμιστούν με τρία λαμπρά άστρα ή ακόμα και με τη σελήνη χωρίς να είναι απαραίτητη η πολική ευθυγράμμιση. Στη συνέχεια, μέσα από τη βάση δεδομένων που διαθέτουν μπορούμε να επιλέξουμε το στόχο που θέλουμε να δούμε ή να παρακολουθήσουμε. Κάποια από τα μοντέλα μάλιστα διαθέτουν ενσωματωμένο σύστημα GPS, κάτι το οποίο βοηθά σημαντικά στην ευθυγράμμιση που πραγματοποιούμε.
Όποια στήριξη και να χρησιμοποιούμε και ειδικότερα αν χρησιμοποιούμε Αλταζιμουθιακή ή Ισημερινή, αυτό που πρέπει πάντα να προσέχουμε είναι το βάρος που μπορεί να αντέξει. Αν βάλουμε περισσότερο βάρος από αυτό που αντέχει η βάση υπάρχει κίνδυνος και για τον οπτικό σωλήνα αλλά και για τα μοτέρ, εάν χρησιμοποιούμε ισημερινή στήριξη.
Κάτι πολύ σημαντικό που πρέπει να γνωρίζουμε εάν χρησιμοποιούμε βάση με μοτέρ είναι το ζύγισμά της. Ζυγίζοντας το τηλεσκόπιο πάνω στη βάση μοιράζεται το βάρος ομοιόμορφα και έτσι αποφεύγουμε την καταπόνηση και πιθανή βλάβη στα μοτέρ της στήριξής μας.
Τέλος, πρέπει να προσθέσουμε ότι πολλοί ερασιτέχνες αστρονόμοι και κυρίως αυτοί που ασχολούνται με την αστροφωτογράφηση χρησιμοποιούν πυλώνες. Οι πυλώνες είναι πολύ σταθερές και στιβαρές βάσεις, οι οποίες συνήθως τοποθετούνται μόνιμα σε κάποιο ερασιτεχνικό παρατηρητήριο. Μπορούμε να βρούμε έτοιμους πυλώνες στο εμπόριο αλλά μπορούμε να κατασκευάσουμε και δικούς μας σε ότι ύψος θέλουμε. Πάνω στον πυλώνα, στη συνέχεια, τοποθετείται η ισημερινή στήριξη (χωρίς το τρίποδό της). Η χρήση πυλώνα μας εξασφαλίζει σταθερότητα κατά τη διάρκεια της παρατήρησης και της αστροφωτογράφησης.
Πάνω στο πυλώνα είναι τοποθετημένη η ισιμερινή στήριξη. Υπάρχουν έτοιμοι πυλώνες στο εμπόριο αλλά μπορούμε να κατασευάσουμε και μόνοι μας.
__
Κατεβάστε αυτό το άρθρο μαζί με το άρθρο για τα τηλεσκόπια σε μορφή pdf για να το κρατήσετε ή να το τυπώσετε.
Θα παρακαλούσα σε περίπτωση που χρησιμοποιηθεί μέρος του κειμένου να αναφερθεί η πηγή.
________________________ ___ΠΗΓΕΣ
Βιβλιογραφία
Nightwatch
The Backyard Astronomer’s Guide
Ιστοσελίδες
starizona.com
astronomia.gr
Βικιπαίδεια
ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
YouTube
Copyright © by Konstantinos Rammos 2009-2011 | Όροι Χρήσης
Η Σελήνη Σήμερα